Chưa có thông tin tác giả

 
 
  • Hội quán thư pháp Thạch Thiện
 
 

Phật Giáo Ở Trung Quốc Đương Đại Qua Con Mắt Của Một Nhiếp Ảnh Gia

 

PBO – Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew tại Washington, Hoa Kỳ, 18.2% dân số Trung Quốc, tức 224 triệu người, là Phật tử, chiếm khoảng một nửa tín đồ đạo Phật trên toàn thế giới.

55-h01

Khách hành hương ở chùa Putuo, tỉnh Chiết Giang, năm 2015. (Ảnh: Yang Liquan)

Nhưng con số này có ý nghĩa gì? Chúng tiết lộ không nhiều về Phật giáo như thế nào ở Trung Quốc hiện nay. Nhiếp ảnh gia và nhà làm phim Yang Liquan là một trong số ít người có thể làm sáng tỏ câu hỏi này. Trong hơn 40 năm qua, từ Lhasa đến Bắc Kinh, Yang đã thực hiện nhiều catalogue và phim tài liệu về các cộng đồng Phật tử, di sản văn hóa trên khắp đất nước Trung Quốc.

55-h02

Một nghi lễ Phật giáo ở Chùa Bailin Chan, tỉnh Hà Bắc, năm 2013. (Ảnh: Yang Liquan)

Từ giữa tháng 5/2013 đến tháng 5/2016, Yang là giám đốc nghệ thuật của dự án phim tài liệu “Phật giáo Thánh địa hành” (佛教聖地行 – tạm dịch: Hành hương đến những thánh địa Phật giáo), được khởi xướng bởi tạp chí Tôn giáo Trung Quốc, Cục quản lý nhà nước về các vấn đề tôn giáo và Hiệp hội Phật giáo Trung Quốc. 15 thành viên của nhóm sản xuất đã đặt chân đến 270 ngôi chùa lớn trong số 33.000 chùa viện ở Trung Quốc, phỏng vấn 145 vị cao tăng. “Trung bình, tại mỗi tỉnh, chúng tôi chọn từ 5 đến 10 chùa viện. Tại Sơn Tây, Giang Tô và Triết Giang, những nơi mà Phật giáo thịnh hành nhất hiện nay, chúng tôi đã quay tư liệu khoảng 20 chùa viện tại mỗi địa phương”, giám đốc nghệ thuật Yang phát biểu.

55-h03

Sáng sớm ở Chùa Langmu, tỉnh Cam Túc. (Ảnh: Yang Liquan)

55-h04

Chùa Xiantong, núi Ngũ Đài, tỉnh Sơn Tây. (Ảnh: Yang Liquan)

 “Ở mỗi chùa viện, chúng tôi chụp ảnh và quay phim kiến trúc, đời sống tự viện một cách chi tiết cũng như ghi chép các thông tin lịch sử cùng với phỏng vấn. Khi đến những chùa viện quan trọng, chúng tôi có thể phải mất cả tuần để hoàn thành mọi việc. Những điều này sẽ được công bố cho công chúng bằng sách, tài liệu và triển lãm trong tương lai gần”, ông Yang, người năm nay sẽ tròn 60 tuổi, giải thích. “Mục đích của chúng tôi là cung cấp một cuộc khảo sát toàn diện về Phật giáo Trung Quốc hiện nay cũng như phổ biến những kiến thức này. Chúng tôi đã rất may mắn vì có thể phỏng vấn những thành viên đầy ảnh hưởng của tăng đoàn trước khi họ rời xa chúng ta như hòa thượng Căn Thông (根通, 1928-2016), cựu chủ tịch của Hiệp hội Phật giáo Sơn Tây và hòa thượng Giác Quang (覺光, 1919-2014), chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội Phật giáo Hong Kong.

55-h05

Các nhà sư nhỏ tuổi ở Chùa Basu, Chamdo, Tây Tạng, năm 1986. (Ảnh: Yang Liquan)

Trong số những chùa viện mà ông đã làm tư liệu, Yang rất ấn tượng với những nỗ lực tránh thương mại hóa của Chùa Nam Phổ Đà (南普陀寺) ở tỉnh Phúc Kiến. Không giống như nhiều chùa viện ở Trung Quốc, Chùa Nam Phổ Đà không thu phí vào cửa và thậm chí còn cấp hương miễn phí cho các tín đồ Phật môn. Mỗi năm, Nam Phổ Đà tự thu hút 6 triệu du khách. Chùa Khai Nguyên (開元寺) ở tỉnh Giang Tô cũng đáng chú ý với sự chấp nhận thời đại số, áp dụng một hệ thống quản lý hiện đại, tin học hóa hồ sơ tự viện của các thành viên tăng đoàn cũng như các vấn đề pháp lý và tài chính của chùa.

55-h06

Chùa Labrang, Xiahe, tỉnh Cam Túc, năm 2014. (Ảnh: Yang Liquan)

55-h07

Những con lừa hoang ở Hoh Xil, Tây Tạng, năm 1990. (Ảnh: Yang Liquan)

Tôi đã hỏi Yang vì sao ông lại quan tâm đến việc quay phim, chụp ảnh các đề tài Phật giáo. Yang đã tiết lộ một lịch sử không rõ ràng nhưng đầy sôi động trở về năm 1972 khi ông 16 tuổi. Yang là một người trong nhóm thanh thiếu niên được lựa chọn để trở thành học viên của Đoàn kịch Tần Xoang(*) của Tây Tạng. Họ đã đến Lhasa bằng xe tải từ mọi nơi ở tỉnh Thiểm Tây sau một hành trình kéo dài một tháng rưỡi. Yang đã biểu diễn trong hàng chục chương trình khắp Tây Tạng trước khi đoàn kịch bị giải tán vào năm 1975, sau đó ông lưu lại Tây Tạng và bắt đầu học hội họa và nhiếp ảnh. Trong 20 năm tiếp theo, Yang làm việc như một người thiết kế đồ họa và nhiếp ảnh gia cho Trung tâm Triển lãm Tây Tạng, Công ty Phát hành Phim Tây Tạng và Tạp chí Thanh niên Tây Tạng.

55-h08

Chùa Drepung, Lhasa, Tây Tạng, năm 1998. (Ảnh: Yang Liquan)

 “Tôi chẳng biết gì về Tây Tạng hay Phật giáo trước khi tôi đến đó”, Yang nhớ lại một cách trìu mến. Một số người thân của tôi đã làm việc với đoàn kịch, vì vậy khi lớn lên tôi được nghe về Tây Tạng đẹp như thế nào. Tôi chỉ đơn giản là háo hức có thể đi đến đó. Vào lúc ấy, bầu không khí giữa người Tây Tạng và người Hán Trung Quốc là rất đáng yêu”.

Công việc của Yang đã đưa ông đi khắp Tây Tạng và đem đến cho ông cơ hội để ghi lại nhiều khía cạnh khác nhau của văn hóa Tây Tạng từ cuối những năm 70 đến đầu những năm 90 của thế kỉ 20. Trong một dự án, Yang và các cộng sự Tây Tạng của ông đã được cử đi thu thập dữ liệu và báo cáo về giáo dục ở các vùng sâu vùng xa. “Một lần, chúng tôi sống khoảng 2 tháng ở Kekexili (còn được gọi là Hoh Xil) ở phía tây bắc của cao nguyên Thanh Hải – Tây Tạng, một trong những vùng ít người nhất trên trái đất. Tuy nhiên, tôi đã cảm thấy nơi ấy “người” hơn bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời mình. Đó là những gì khiến tôi cảm động nhất về văn hóa và tôn giáo Tây Tạng – sự hài hòa giữa con người và tự nhiên”.

55-h09

Chân dung, Shigatse, Tây Tạng, năm 1982. (Ảnh: Yang Liquan)

55-h10

Chân dung, Lhasa, Tây Tạng, năm 1989. (Ảnh: Yang Liquan)

Năm 1994, Yang chuyển đến Bắc Kinh với một cơ hội việc làm mới cho một nhà xuất bản. Đó là khoảng thời gian mà nhiều người Hán Trung Quốc đã bắt đầu gia nhập Phật giáo Tây Tạng vì họ nhận ra dường như thứ tôn giáo này tinh khiết hơn và đáng tin cậy hơn Phật giáo Trung Quốc. Khi tôi hỏi về hiện tượng này, Yang trả lời: “Những giáo lý được bảo tồn trong Phật giáo Tây Tạng có tính hệ thống hơn. Nghệ thuật thị giác của họ rất độc đáo, thành hình bởi các truyền thống địa phương cũng như từ ảnh hưởng của Ấn Độ và Nepal. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng, chẳng có ý nghĩa gì để nói cái nào cao hơn hay tốt hơn. Về bản chất, Phật giáo Tây Tạng và Phật giáo Trung Quốc không khác nhau. Các yếu tố bí truyền cũng có thể được tìm thấy ở cả hai trường phái này”.

55-h11

Chân dung, Hoh Xil, Tây Tạng, năm 1990. (Ảnh: Yang Liquan)

 “Tôi cho rằng Phật giáo đóng một vai trò hết sức tích cực, ít nhất ở 5 lĩnh vực, trong xã hội chúng ta: giáo dục, nhân đức, tự tu dưỡng, nghệ thuật – kiến trúc và giao lưu văn hóa quốc tế”, ông Yang tiếp tục. “Cả tăng đoàn và cộng đồng tín đồ đều đã tích cực huy động và quyên góp kinh phí cho giáo dục phổ thông và chăm lo nhà cửa cho người cao tuổi. Khi đến thăm Trung Quốc vào năm 2006, Vladimir Putin đã có một chuyến thăm đặc biệt đến Thiếu Lâm tự (少林寺) – ngôi chùa nổi tiếng thế giới về võ thuật”.

55-h12

Chùa Galden Jampaling, Tây Tạng, năm 1998. (Ảnh: Yang Liquan)

Yang có sự kính trọng đặc biệt đối với Phật giáo. “Tôi rất vui khi sống và ăn chay trong các chùa viện. Khi tôi ở với những người bạn không phải là Phật tử, tôi cũng không phiền gì với những gì trên bàn ăn. Con người không nên cân nhắc về những vấn đề như thế này”, ông nhận xét. “Đức Phật ăn những gì Ngài được nhận”. Khi được hỏi về tương lai của Phật giáo ở Trung Quốc, ông trả lời một cách bình thản. “Tôi cho rằng Phật giáo (ở Trung Quốc – ND) dần dần sẽ biến mất. Số lượng các chùa viện và thành viên của tăng đoàn đang giảm xuống. Tăng và giảm, đó là tất cả các phần của quá trình này”.

55-h13

Nghi lễ Phật giáo tại Garzê, tỉnh Tứ Xuyên, năm 2015. (Ảnh: Yang Liquan)

55-h14

Chân dung, Tingri, Tây Tạng, năm 1998. (Ảnh: Yang Liquan)

Hiện nay Yang đang làm việc cho một dự án liên quan đến các chùa viện Phật giáo quanh Bắc Kinh. Vào thời gian rảnh, ông chụp ảnh chân dung cho bạn bè của mình. “Tôi muốn ghi lại và nắm bắt đặc điểm của mọi người. Sẽ thật thú vị nếu những người sau chúng ta có thể tìm hiểu được điều gì đó về thời kì của chúng ta từ những bức ảnh như thế này”, ông nói với một nụ cười – chân thành và ấm áp – làm rạng rỡ gương mặt mình.

* Ghi chú:

Tần Xoang (秦腔) là một loại kịch lưu hành ở các tỉnh phía tây bắc Trung Quốc, vừa hát vừa đánh hai miếng gỗ vào nhau.

Dân Nguyễn

(Dịch từ Buddhistdoor)

 
Ý kiến bạn đọc